{"id":2714,"date":"2026-10-02T13:29:12","date_gmt":"2026-10-02T11:29:12","guid":{"rendered":"https:\/\/okulistyka21.pl\/?p=2714"},"modified":"2026-10-02T13:31:43","modified_gmt":"2026-10-02T11:31:43","slug":"naukowy-potencjal-krotkowzrocznosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/2026\/10\/02\/naukowy-potencjal-krotkowzrocznosci\/","title":{"rendered":"Naukowy potencja\u0142 kro\u0301tkowzrocznos\u0301ci"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Naukowy potencja\u0142 kr\u00f3tkowzroczno\u015bci<\/h2>

02.04.2026<\/strong>
Jerzy Dzieko\u0144ski<\/strong><\/p>

Dane sprzed 10 i 20 pokazuj\u0105 wyra\u017any wzrost wyst\u0119powania kr\u00f3tkowzroczno\u015bci. Na szcz\u0119\u015bcie w Europie nie musimy bi\u0107 na alarm, ale trzeba obserwowa\u0107 ten trend – m\u00f3wi prof. Andrzej Grzybowski z Katedry Okulistyki Uniwersytetu Warmi\u0144sko-Mazurskiego oraz pomys\u0142odawca European Myopia Network.<\/strong><\/p>

\"\"<\/p>

Jerzy Dzieko\u0144ski: Po raz kolejny czasopismo \u201eThe Ophthalmologist\u201d umie\u015bci\u0142o Pana na li\u015bcie Power obejmuj\u0105cej dziesi\u0119ciu najbardziej wp\u0142ywowych okulist\u00f3w na \u015bwiecie. Gratuluj\u0119!<\/strong><\/p>

Prof. Andrzej Grzybowski:<\/strong> Dzi\u0119kuj\u0119. To wielki zaszczyt i uznanie dla mojej aktywno\u015bci zawodowej. Tym bardziej, \u017ce – je\u015bli dobrze pami\u0119tam – trafiam na t\u0119 list\u0119 od 2022 roku. Nale\u017cy przy tym podkre\u015bli\u0107, \u017ce w ostatnich pi\u0119ciu latach nabra\u0142a tempa moja praca o charakterze mi\u0119dzynarodowym. My\u015bl\u0119, \u017ce wyr\u00f3\u017cnienie wi\u0105\u017ce si\u0119 w\u0142a\u015bnie z t\u0105 wzmo\u017con\u0105 aktywno\u015bci\u0105 w projektach europejskich i og\u00f3lno\u015bwiatowych.<\/p>

Wynika to zapewne r\u00f3wnie\u017c z otwarcia na nowe zagadnienia i terapie w okulistyce, do kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 okulist\u00f3w podchodzi w zachowawczy spos\u00f3b. M\u00f3wi\u0119 cho\u0107by o kr\u00f3tkowzroczno\u015bci i stworzeniu European Myopia Network.<\/strong><\/p>

European Myopia Network to efekt europejskiej wsp\u00f3\u0142pracy w\u0142a\u015bnie w zakresie kr\u00f3tkowzroczno\u015bci. W 2025 roku powo\u0142ali\u015bmy rad\u0119 naukow\u0105 sieci, w kt\u00f3rej zasiada 27 naukowc\u00f3w z ca\u0142ej Europy, ekspert\u00f3w koordynuj\u0105cych dzia\u0142ania w swoich krajach. Zapewne za kilka dni jej sk\u0142ad poszerzy si\u0119 o kilka os\u00f3b, bo sie\u0107 ma charakter otwarty i bardzo dynamicznie si\u0119 rozwija. Przy okazji chcia\u0142bym zaprosi\u0107 do w\u0142\u0105czenia si\u0119 w nasz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 lekarzy zajmuj\u0105cych si\u0119 kr\u00f3tkowzroczno\u015bci\u0105.<\/p>

Epidemiologia oraz systemowe podej\u015bcie do problemu wygl\u0105daj\u0105 bardzo r\u00f3\u017cnie w poszczeg\u00f3lnych krajach. Czy w ramach sieci ma zosta\u0107 wypracowany konsensus dotycz\u0105cy miopii?<\/strong><\/p>

Obecnie prowadzimy dwa projekty badawcze, kt\u00f3re po cz\u0119\u015bci maj\u0105 odpowiedzie\u0107 na to pytanie. W zesz\u0142ym roku w \u201eThe Lancet\u201d ukaza\u0142a si\u0119 nasza metaanaliza na temat wyst\u0119powania kr\u00f3tkowzroczno\u015bci w Europie, kt\u00f3ra przynios\u0142a do\u015b\u0107 nieoczekiwane wyniki. Wykaza\u0142a ona nie do ko\u0144ca dla nas zrozumia\u0142e du\u017ce r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy krajami europejskimi. Na przyk\u0142ad oszacowano, \u017ce kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 dotyczy 12% mieszka\u0144c\u00f3w Finlandii, tymczasem w Niemczech czy w Szwecji nawet 40%. \u015arednia europejska wynosi 23%, co oznacza, \u017ce na naszym kontynencie to wci\u0105\u017c znacznie mniejszy problem okulistyczny ni\u017c w Azji, zw\u0142aszcza w Chinach. Pierwszy wniosek, kt\u00f3ry wynika z naszej metaanalizy: jak dot\u0105d nie mamy powodu do wi\u0119kszych zmartwie\u0144, poniewa\u017c wz\u00f3r rozwoju kr\u00f3tkowzroczno\u015bci w Europie jest jednak inny ni\u017c w Azji.<\/p>

Jednak predykcje budz\u0105 pewien niepok\u00f3j, bo w ci\u0105gu kolejnych 25 lat problem ma dotyczy\u0107 nawet po\u0142owy populacji.<\/strong><\/p>

Tak, ale te predykcje odnosz\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do Azji. Praca Briana Holdena powsta\u0142a przed blisko 10 laty i pozwala\u0142a tworzy\u0107 prognozy na podstawie przede wszystkim danych azjatyckich. Dlatego nasza metaanaliza ma tak istotne znaczenie. Ulegamy pewnemu b\u0142\u0119dowi poznawczemu, bo 95% wszystkich wynik\u00f3w bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych kr\u00f3tkowzroczno\u015bci pochodzi z Azji. Dotyczy to epidemiologii, prognoz czy nowych technik leczenia. Si\u0142\u0105 rzeczy niekt\u00f3re problemy maj\u0105 charakter uniwersalny, ale nie mo\u017cemy bezkrytycznie przenosi\u0107 wszystkich danych z Azji na Europ\u0119. Wyra\u017anie widzimy, \u017ce model progresji wyst\u0119powania miopii w Europie kompletnie odbiega od tego w Azji. To samo dotyczy rozmaitych form terapii, kt\u00f3rych skuteczno\u015b\u0107 okazuje si\u0119 inna u rasy \u017c\u00f3\u0142tej i rasy kaukaskiej, co \u0142\u0105czy si\u0119 z pewn\u0105 podatno\u015bci\u0105 etniczn\u0105. Trzeba zatem podkre\u015bli\u0107, \u017ce estymacje wynikaj\u0105ce ze wspomnianej pracy Holdena nie znajduj\u0105 dzi\u015b potwierdzenia w kontek\u015bcie Europy.<\/p>

Czyli nie spe\u0142ni\u0142 si\u0119 czarny scenariusz sprzed dekady?<\/strong><\/p>

Czas weryfikuje pewne za\u0142o\u017cenia, bo ukazuj\u0105 si\u0119 coraz to nowe badania, kt\u00f3re przynosz\u0105 rozstrzygni\u0119cia: potwierdzaj\u0105 jakie\u015b za\u0142o\u017cenie albo je neguj\u0105. Dzisiaj wiemy wi\u0119cej ni\u017c 10 lat temu, a zgodnie z t\u0105 wiedz\u0105 kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 wyst\u0119puje rzadziej, ni\u017c przewidywano.<\/p>

Pozostaje drugie pytanie: czy wzrasta odsetek os\u00f3b kr\u00f3tkowzrocznych?<\/strong><\/p>

Owszem. Dane sprzed 10 i 20 lat pokazuj\u0105 wyra\u017any wzrost. W Europie nie musimy bi\u0107 na alarm, ale trzeba obserwowa\u0107 ten trend. Niestety wiele wcze\u015bniejszych bada\u0144 epidemiologicznych przeprowadzono ze s\u0142ab\u0105 metodologi\u0105, a to oznacza, \u017ce wyniki obarczone by\u0142y b\u0142\u0119dami. Przyj\u0119li\u015bmy zatem, \u017ce jednym z cel\u00f3w naszej sieci jest pokazywanie, w jaki spos\u00f3b zaprojektowa\u0107 i przeprowadzi\u0107 badanie, tak by dostarcza\u0142o solidnych dowod\u00f3w. Moim zdaniem przyniesie to wi\u0119kszy po\u017cytek ni\u017c straszenie ludzi dramatyczn\u0105 perspektyw\u0105 niepohamowanego rozwoju kr\u00f3tkowzroczno\u015bci.<\/p>

Czy mamy jaki\u015b wp\u0142yw na spowolnienie tego wzrostu?<\/strong><\/p>

Dysponujemy tanimi metodami interwencyjnymi o sprawdzonej skuteczno\u015bci. Jedn\u0105 z nich jest sp\u0119dzanie przez dzieci wi\u0119cej czasu na dworze. Wp\u0142yw \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego na hamowanie rozwoju kr\u00f3tkowzroczno\u015bci potwierdzi\u0142y badania i nie ma co do tego \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. To metoda tania, nieinwazyjna, ca\u0142kowicie naturalna i bez efekt\u00f3w ubocznych. Oczywi\u015bcie \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne niesie ze sob\u0105 pewne ryzyka, ale przecie\u017c dziecko nie musi sp\u0119dza\u0107 czas na zewn\u0105trz bez \u017cadnej ochrony. Latem, przy du\u017cej ekspozycji na s\u0142o\u0144ce, niezb\u0119dne s\u0105 czapka i filtry chroni\u0105ce sk\u00f3r\u0119.<\/p>

Czy istniej\u0105 potencjalne wyja\u015bnienia dla r\u00f3\u017cnic epidemiologii kr\u00f3tkowzroczno\u015bci mi\u0119dzy np. Niemcami a Finlandi\u0105?<\/strong><\/p>

S\u0142uszne pytanie. Pr\u00f3bie znalezienia odpowiedzi na to pytanie po\u015bwi\u0119cili\u015bmy jedno z naszych dw\u00f3ch du\u017cych bada\u0144. Zastanawiali\u015bmy si\u0119, czy na wyst\u0119powanie kr\u00f3tkowzroczno\u015bci maj\u0105 wp\u0142yw modele edukacyjne w poszczeg\u00f3lnych krajach. Istotny czynnik stanowi np. wiek rozpocz\u0119cia nauki oraz intensywno\u015b\u0107 edukacji szkolnej. Wiemy, \u017ce systemy edukacji w poszczeg\u00f3lnych krajach Europy znacznie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. Zebrali\u015bmy dane ze wszystkich kraj\u00f3w reprezentowanych w naszej grupie i obecnie trwa ich analiza. Nie chc\u0119 przecenia\u0107 znaczenia naszego badania, ale nale\u017cy zweryfikowa\u0107 t\u0119 kwesti\u0119. Je\u015bli uzyskamy negatywn\u0105 odpowied\u017a, czyli \u017ce edukacja nie ma wp\u0142ywu na epidemiologi\u0119 kr\u00f3tkowzroczno\u015bci, b\u0119dziemy musieli poszuka\u0107 innych przyczyn. Od czego\u015b musimy jednak zacz\u0105\u0107, najlepiej wykorzystuj\u0105c potencja\u0142 naszej grupy i tropy ju\u017c istniej\u0105ce.<\/p>\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Naukowy potencja\u0142 kr\u00f3tkowzroczno\u015bci 02.04.2026Jerzy Dzieko\u0144ski Dane sprzed 10 i 20 pokazuj\u0105 wyra\u017any wzrost wyst\u0119powania kr\u00f3tkowzroczno\u015bci. Na szcz\u0119\u015bcie w Europie nie musimy bi\u0107 na alarm, ale trzeba obserwowa\u0107 ten trend – m\u00f3wi prof. Andrzej Grzybowski z Katedry Okulistyki Uniwersytetu Warmi\u0144sko-Mazurskiego oraz pomys\u0142odawca European Myopia Network. Jerzy Dzieko\u0144ski: Po raz kolejny czasopismo \u201eThe Ophthalmologist\u201d umie\u015bci\u0142o Pana na […]<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":2679,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2714"}],"collection":[{"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2714"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2719,"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2714\/revisions\/2719"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/okulistyka21.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}